Kolenspoor - Genk

Het Kolenspoor, of de bedding ervan, is dé verbindende figuur tussen alle mijnsites en haveninfrastructuur van midden Limburg en het Kempisch plateau. Drie van die zeven voormalige mijnsites én een kolenhaven liggen op het grondgebied van Genk. Bovendien is in Genk nog een deel van dit spoor in gebruik tussen de industrie van Genk Noord en het Albertkanaal. Maar waar het spoor voorheen de Genkse mijnsites en de wooncités met elkaar en met de regio verbond, ligt het er vandaag verlaten bij, ook al ontwikkelen zich errond meerdere ambitieuze en dynamische projecten. Daarom gaf de stad Genk met steun van het stadsvernieuwingsfonds de opdracht aan het team plusoffice architects, DELVA landscape architects en De Andere Markt (ArcK Uhasselt en LUCA school of Arts) om het spoor te onderzoeken als de verbinder van een nieuw en veelzijdig economisch en gemeenschapsvormend succesverhaal.

We definieerden eerst drie trajecten rond het Kolenspoor als fysieke drager: de groene productieve gordel, de productielus en de kringloopmachine. Voor die trajecten formuleerden we principes voor diverse gebruiksvormen gebaseerd op de mogelijkheden die zich aanbieden op gebied van de ruimte en van de betrokken spelers en hun initiatieven. We gingen na wat de concrete mogelijkheden van een bepaalde piste waren: welke plekken en coalities ze opleveren. We onderzochten bijvoorbeeld of er plaats was voor een ‘eetbaar bos’ aan de volkstuinen om meer diversiteit in groene productie te genereren. Dit zijn – in ruime zin – de drie trajecten: Het traject ‘Landschapsbelevingspark’ vertrekt van het uitzonderlijke karakter en de rijke (landschappelijke) geschiedenis als kans voor een intrigerende belevingsroute over het Kolenspoor waarbij grote uitzonderlijke landschappen en kleine ‘groene’ productieve initiatieven met elkaar verbonden worden, zoals natuurbeleving en recreatie, landschapsonderhoud, productiebossen, voedselkwekers, stads- en hobbylandbouw. Van dat landschap kan men de producten proeven langs het spoor aan voedselkraampjes, gemeenschapskeukens en typisch Genkse horeca. Het traject ‘Productielus’ geeft het kolenspoor vorm als een goede verbinder en verzamelaar van productieve locaties zoals Genk Noord en de kanaalzone. Het zijn plekken waar de nieuwe maakindustrie en het stimuleren en incuberen van creatieve, multifunctionele (her)maak-ateliers kunnen gekoppeld worden aan vernieuwers en onderzoekers, zoals die op Thor park. De productielus sluit aan bij de mobiliteitsvisie van een openbaar vervoerlus en opent het potentieel van innovatief transport van zowel mensen als goederen. Het traject ‘Kringloopmachine’ verbeeldt het Kolenspoor als een mogelijke drager van regionale circulaire energiestromen. Verschillende actoren met energieexpertise zijn reeds gevestigd op voormalige mijnsites en denken samen na over de voortrekkersrol die Genk kan spelen. De combinatie van innovatieve kleinere en grote spelers aan het spoor en ruimtelijke samenhang van het Kolenspoor, maakt het mogelijk het spoor in te zetten als testruimte voor nieuwe modellen zoals een warmtenet. Het naast elkaar leggen van de trajecten liet ons toe om ze beter uit te werken en te begrijpen. Door te putten uit de rijkdom van de diverse trajecten we werkten toe naar een concrete toekomst voor het Kolenspoor. We pleiten absoluut voor én-én verhalen waarbij een project meerdere doelen en verbindingen legt. Zo kan een fietspad dat voldoende breed is zowel fietssnelweg zijn als testtrack voor zelfrijdende shuttles of een warmtenet-corridor.

 
 
Locatie
Genk
Status
Studie
Opdrachtgever
Stad Genk - Agentschap voor Binnenlands Bestuur, Team Stedenbeleid
Samen met
Plusoffice Architects
Steven Delva MLA
Rens Wijnakker MSc
Barend Mense MSc