Nieuw Suiker - Groningen

Groningen durft het aan: het op innovatieve wijze doorontwikkelen van het voormalige terrein van de Suikerunie. Onder de naam ’Nieuw Suiker’ ontstaat een gebied waar niet het stapelen van stenen centraal staat, maar het vergroten van de kwaliteit van leven.

Voor het team DELVA – Studioninedots, verantwoordelijk voor de ontwikkelstrategie, betekent ’Nieuw Suiker’ een logische volgende stap in de jarenlang doorgegroeide methodiek Cityplot, waarmee thema’s als circulariteit, diversiteit en collectiviteit, ruimtelijk en in verbinding met elkaar, worden gerealiseerd. In Groningen combineren we de Cityplot-methodiek met het verder evalueren van het bestaande landschap. Die verwevenheid met het landschap maakt de methodiek sterker en rijker: ze biedt aanknopingspunten voor het ontstaan van verbindingen op alle niveaus. Ruimtelijke en economische verbindingen ontstaan door het verknopen van de bestaande stad met het ommeland met haar kreken en vloeivelden. Sociale relaties ontstaan door het stimuleren van ontmoetingen en initiatief. Duurzaamheid floreert door het circulair organiseren van energievoorzieningen.  ’Nieuw Suiker’ zorgt voor sociaal-economische groei voor de hele stad Groningen én voor het platteland en levert zo energie voorbij de grenzen van het project.

Landschap als drager voor cultuur en nieuwe energie

Nieuw Suiker bestaat uit verschillende zones, waarbij steeds het bestaande landschap het uitgangspunt is voor haar verdere ontwikkeling. In het hart van het gebied ligt de voormalige suikerfabriek. Hieromheen ontstaat een stadse buurt met levendige pleinen en straten. In het van oudsher waterrijke gebied dat hieraan grenst, krijgen historische kreken opnieuw de ruimte. Hier vormt zich een verzameling van buurtschappen waar je kunt wonen in het landschap. Vrijbuiters en innovatieve stadslandbouwers kunnen terecht in het dijkenlandschap, dat bestaat uit buurtschappen op langgerekte ‘terpen’, grenzend aan het producerend landschap.

Een nieuwe relatie met het water met het plein aan de oude suikerfabriek

Samenwerking landschap en stad terugbrengen

Relatie tussen stad en ommeland op de schaal van het plangebied zelf als op schaal van provinciale sschaal

Circulariteit suikerterrein

Circulaire systeem met de suikerfabriek als schakel tussen stad en land

Verbinden op alle niveaus

Van oudsher vormt het terrein van de Suikerunie een belangrijke schakel tussen de stad en het landschap. Veel arbeiders uit de binnenstad verdienden hier, in de suikerindustrie, hun boterham. Naast de fabriek herinnert ook het landschap met de nog bestaande vloeivelden – waterbassins voor de suikerindustrie – aan dit verleden. Die vanzelfsprekende connectie tussen stad en landschap zijn we uit het oog verloren, omdat voedselproductie steeds vaker op afstand van de plek van consumptie plaatsvindt. Daardoor beschouwen we het ommeland niet meer als economische en productieve motor achter stedelijke ontwikkelingen en daarmee essentieel onderdeel van de stad. Door die vanzelfsprekende relatie weer nieuw leven in te blazen ontstaat waardeontwikkeling voor zowel de stad als het landschap. In  ’Nieuw Suiker’ krijgen bewoners en bedrijven zelf ruimte om lokaal te investeren, bijvoorbeeld op cultureel vlak of in het maken van nieuwe producerende cultuurlandschappen.

Divers en aanpasbaar

’Nieuw Suiker’ bestaat uit vijf Cityplots; vijf deelgebieden met een vaste maat, wisselende dichtheden, flexibel in te vullen en divers in gebruik. Vanuit de stad gezien verlopen de plots van compact en hoogstedelijk tot weids en landschappelijk. Omdat ze aanpasbaar zijn, kan elk plot tijdens de ontwikkeling meebewegen met wisselende sociale en economische omstandigheden en met kansen die ontstaan door bijvoorbeeld circulaire innovaties.

Circulair organiseren van de ‘cityscape’

Stad en landschap vormen door circulaire connecties een Cityscape. De voormalige vloeivelden leveren energie voor de woningen, voedselproductie en innovatieve bio-industrie. Het krekenlandschap dient voor het verbouwen van groente en fruit. Het hele gebied wordt een ‘zero waste’ buurt met een gesloten afval- en materiaalstroom. Door de lokale ‘nul emissie’ mobiliteit veroorzaakt de buurt geen schadelijke uitstoot. Naast verbindingen binnen het gebied zelf liggen er ook kansen voor verbindingen tussen de hele stad Groningen en het ommeland. De biovergister in Hoogkerk kan bijvoorbeeld ingezet worden voor het vergisten van zwart water, waardoor energie in de vorm van biogas ontstaat. Verder kan een restproduct als fosfaat gebruikt worden voor de landbouw in de vloeivelden en het ommeland. Met een markt waarop lokale producten uit de regio te koop zijn profiteert het ommeland van de economie van Groningen.

Het terugbrengen van de samenwerking tussen stad en land

Energieke buurtschappen

Ontwerp voor het centrum gebied van de Suikerfabriek

Collectiviteit en innovatie

Bewoners en gebruikers dragen actief bij aan de gemeenschappelijke waarden in hun buurt. Het Cityplot-concept daagt collectieve en langdurige betrokkenheid bij de ontwikkeling van de buurt uit: je buren kom je tegen en leer je dus kennen, zonder dat dat ten koste gaat van privacy. Door bewust en plaatsgebonden sociale elementen mee te nemen in ruimtelijk ontwerp ontstaat een veilige en prettige leefomgeving: plekken waar mensen met verschillende woon- en leefwensen zich thuis voelen en sociaal en economisch kunnen groeien.

Vandaag beginnen met het ontwikkelen van morgen

De doorontwikkeling van het voormalige Suikerunie-terrein start niet met het bouwen van woningen, maar met het stimuleren van de nieuwe economie. De bedrijvigheid die aanwezig is omarmen we en vullen we aan met innovatieve bedrijven en onderwijs. We haken aan op de bestaande programmering en breiden deze uit. Een gebiedsdirecteur zorgt voor een goede afstemming met ondernemers, scholen en instituten uit de regio – zoals Google, Unilever, 5G, Psy-fi, Terra, de Wolkenfabriek en EM2 – en jaagt nieuwe initiatieven aan.  ’Nieuw Suiker’ ontstaat niet over enkele jaren, maar nu!

Artist Impression van het centrumgebied

Visie voor het gehele masterplan voor het suikerfabriek terrein

De ontwikkelstrategie  ’Nieuw Suiker’ is een project van team DELVA Landscape Architecture / Urbanism | Studioninedots

Team DELVA Landscape Architecture / Urbanism en Studioninedots zetten in Groningen een logische volgende stap in hun jarenlang doorgegroeide Cityplot-methodiek. Deze ligt ten grondslag aan o.m. Cityplot Buiksloterham, Cityplot De Melkfabriek Arnhem, Cityplot Wisselspoor Utrecht en Cityplot Campina Eindhoven. In Groningen maken we met onze methodiek zes stappen vooruit, omdat hier de Cityplot-methodiek voor het eerst gekoppeld wordt aan een intelligente evaluatie van het bestaande landschap rondom de Suikerfabriek.

Lees hier het boekwerk van Nieuw Suiker.

Locatie
Groningen
Status
Visiedocument
Opdrachtgever
Gemeente Groningen
Samen met
Studioninedots
Steven Delva MLA
Barend Mense MSc
Linda Tonin MArch