Groenklimaatassen - Gent

Groenklimaatassen voor Gent vormt een inspiratiedocument dat de basis legt voor de ontwikkeling en realisatie van 8 groenklimaatassen in de stad. Groenklimaatassen zijn lange, continue lijnen waar de zachte weggebruiker, groen, open water en onverharde ruimte primeren. Ze vertrekken uit het centrum en zijn verbonden met open landschappen aan de rand van de stad, zogenaamde (potentiële) groenpolen. De studie biedt een antwoord op welke rol deze groenklimaatassen moeten en kunnen vervullen binnen het bestaand stedelijk weefsel en hoe het bestaand openbaar domein (al dan niet gefaseerd) getransformeerd kan worden.

Wanneer projecten solitair en apart ontwikkeld worden en dan verbonden worden met elkaar ontstaat er geen samenhang of herkenbaarheid van de as. Zo werkt men elders in de stad ook, en op die manier zijn de groenklimaatassen dan niet anders dan andere goede transformatie of ontwikkelingsprojecten binnen het stedelijk weefsel.

De continuïteit van de lijn dreigt zo sneller verloren te gaan, enerzijds door een minder duidelijke herkenbaarheid vermits alles via verschillende visies en perspectieven ontwikkeld werd, anderzijds door delen die pas op zeer lange termijn of zelfs nooit met elkaar verbonden zullen worden. 

Daarom zetten we 3 essentiële stappen uit in een duidelijke volgorde, waarbij een volgende stap niet zonder de voorgaande kan, om zo te eindigen bij een zowel fysieke als mentale robuuste figuur voor Gent. 

Het ontstaan van een identiteit die eigen is aan de groenklimaatas

De concepten Netwerk en Lijn

Structuur en hiërarchie

Structuur en hiërarchie in de verschillende delen van de groenklimaatassen zal helpen om de assen op een juiste en haalbare manier binnen een specifieke context te transformeren. Hiervoor gebruiken we de figuur van een ring, die historisch altijd al belangrijk is geweest voor Gent, om de zone van het historisch centrum af te bakenen waarbinnen anders geopereerd wordt dan in de lijnen daarbuiten. In het landschap rond het stadsweefsel gaan de groenklimaatassen over in een netwerk van structuren, vermits de groenklimaatas an sich niet kan bestaan zonder haar stedelijke context. 

Een hiërarchie in het systeem van de groenklimaatassen vereist ook een aparte definitie per onderdeel ervan. In het systeem worden 5 grote bouwstenen gedefiniëerd die een aanvulling vormen op bestaande structuren, zoals het westerringspoor en de groenpolen. 

In het historisch centrum, of de kernstad, ontplooit er zich een netwerk. Een groenring begrenst het gebied van dit netwerk en vormt een sterke, hedendaagse ringfiguur rond de kernstad. Hier vindt de overgang tussen het netwerk, en de derde bouwstijn, de lijnen, plaats. Groenknopen duiden deze overgang aan en worden gezien als een ruimte waar de groene en klimaatadaptieve doelstellingen torenhoog en sterk geconcentreerd zijn. Vanaf hier vertrekt de lijn richting de groenpolen of het open landschap. Om deze landschappen aan te kondigen en de groenklimaatas, die niet zonder haar stedelijke context kan bestaan, te beëindigen wordt er een instapplek gevormd. Zij creëert een rustpunt aan de rand van het open ruimte gebied, van waaruit mensen verschillende paden kunnen inslaan. De 5 bouwstenen vormen samen één coherent systeem dat de stad een nieuw, klimaatrobuust en hedendaagse structuur voorschotelt. 

Het concept van de Ring

De vijf bouwstenen die een aanvulling vormen op de bestaande structuren

Totaalkaart
De 5 bouwstenen construeren samen een robuuste, stadsbrede structuur van groenklimaatassen. Het historisch stadscentrum werkt verder op het elan van de laatste jaren, maar tracht nog een stap extra te zetten in de transformatie van restruimtes, pleintjes en verbindingen tussen belangrijke plekken. De groenring creëert een hefboom om grote segmenten te vergroenen of radicaal te herdenken in hun gebruik. De groenknopen die hierop geënt zijn fungeren als condensator van groen en water, en geven toegang tot de lijnen die de inwoners van Gent tot het open landschap aan de rand van de stad brengen. Een instapplek op het einde van deze lijn markeert de grens tussen stedelijk weefsel en open landschap: na dit punt ontrafelt de groenklimaatas in meerdere richtingen, en verliest ze haar herken baarheid en identiteit.

Testcase: De bocht aan de Leie

De bocht aan de Leie van de testcase

Pilotproject: Bocht aan de Leie

De bocht aan de Leie heeft alle ingrediënten om te dienen als straf pilootproject en als aanjager van de verdere ontwikkeling van groenklimaatas 6. Naast het feit dat het een fantastische, zuidgerichte plek is aan het water met zicht richting het centrum en richting het open landschap, is het ook een plek die op politiek niveau al verschillende keren onder de aandacht kwam. Nu is de tijd rijp om een echt grondige stap te ondernemen om de Henleykaai radicaal te transformeren volgens de principes van de groenklimaatas. Bij de invoering van het circulatieplan werd de Henleykaai open gehouden voor doorgaand verkeer om eventuele fouten of onverwachte opstoppingen in het plan op te vangen. Deze opstoppingen blijken zich vijf jaar later niet voor te doen, waardoor men eigenlijk relatief eenvoudig deze straat sterk zou kunnen downgraden, althans voor het doorgaand verkeer. Op deze manier ontstaat er groot potentieel om de waarden van een groenklimaatas op ambitieus niveau te injecteren.

Profiel bocht aan de Leie: Vóór

Profiel bocht aan de Leie: Na

Visiebeeld bocht aan de Leie

Locatie
Gent
Status
Studie
Opdrachtgever
Stad Gent
Samen met
Plusofficearchitects, Witteveen + Bos, OSA
Steven Delva MLA
Emiel Swinnen MSc
Rogier Hendriks MSc
Elodie Betard